Almenn félagasamtök, þ.m.t. íþróttafélög, teljast vera félög þar sem hópur fólks kemur saman til að vinna að sameiginlegum markmiðum og til þess að ná fram ófjárhagslegum eða óhagnaðardrifum markmiðum þess. Lög um félagafrelsi eru varin af stjórnarskrá, 1.mgr. 74.gr. Lögin gera öllum áhugasömum kleift að stofna félög og jafnframt að ganga úr þeim félögum sem þeir kjósa. 

Til þess að stofna nýtt félag þarf að halda stofnfund þar sem markmið félagsins eru kynnt. 

Þeir sem sækja fundinn nefnast stofnendur félagsins.   

Á stofnfundi er lögð fram tillaga að lögum félagsins sem meirihluti fundargesta þarf að samþykkja. Lögin kallast öðru nafni samþykktir. 

Annað mikilvægt hlutverk á stofnfundi félags er að kjósa stjórn félagsins. Nýkjörin stjórn skrifar undir samþykktir félagsins og sér til þess að skila þeim inn með umsókn félagsins til fyrirtækjaskrár. Svo að félag geti orðið aðili að íþróttahreyfingunni er nauðsynlegt að það sé skráður lögaðili, sbr. k. liður gr. 5.2. í lögum ÍSÍ.

Mismunandi er hvernig stjórnir skipta með sér verkum. Algengt er að stjórn sé skipuð formanni, gjaldkera og einum meðstjórnanda. Að auki er yfirleitt kjörinn ritari, varaformaður, fleiri meðstjórnendur og, ef við á, varamenn. Samkvæmt reglum fyrirtækjaskrár er ekki hægt að skrá einstaklinga í stjórn sem eru undir 18 ára aldri. 

Stjórnarmenn í frjálsum félagasamtökum bera ekki sjálfkrafa fjárhagslega ábyrgð á skuldbindingum félagsins, en þeir geta borið persónulega ábyrgð ef þeir vanrækja skyldur sínar eða brjóta lög. Mikilvægt er að þeir vinni í samræmi við samþykktir félagsins, lög og reglur og að þeir séu meðvitaðir um ábyrgð sína.

Eftir að búið er að stofna nýtt félag getur stjórn félagsins sótt um aðild að ÍSÍ, UMFÍ, íþróttahéraði, íþróttabandalagi og/eða sérsambandi. 

Ferli umsóknarinnar er eftirfarandi: 

1. Formleg umsókn og fylgiskjöl eru send með tölvupósti. 
2. Umsókn er lögð fyrir aðalstjórn íþróttahéraðs eða íþróttabandalags. 
3. Ef umsóknin er afgreidd jákvæð er tilkynning send til ÍSÍ og UMFÍ. 
4. Umsóknin er lögð fyrir laganefnd ÍSÍ og UMFÍ. 
5. Í framhaldinu er umsóknin lögð fyrir framkvæmdastjórn ÍSÍ og UMFÍ. 
6. Ef ferlið gengur vel og er afgreitt sem jákvæð er staðfesting aðildar lögð fyrir á ársþingi íþróttahéraðsins eða íþróttabandalagsins. 
7. Félagið hlýtur sjálfvirka inngöngu í sérsamband eftir staðfestingu á ársþingi. Er þetta svona?

Frá og með árinu 2020 ber stjórnum frjálsra félagasamtaka að skila inn til fyrirtækjaskrá skattsins upplýsingum um hverjir raunverulegir eigendur eru að félaginu. Þessi skylda er til þess að ríkið hafi yfirsýn yfir hverjir fara raunverulega með fjárhagslega stjórn félaga og fyrirtækja. Á heimasíðu Skattsins er að finna allar upplýsingar.

Áríðandi er að félög séu meðvituð um að ef félag stofnar deild á sér kennitölu er mikilvægt að formaður aðalstjórnar sé skráður raunverulegur eigandi. 

Eins er áríðandi að fulltrúar í stjórnum félaga séu meðvitaðir um að tilkynna breytingar þegar það verða stjórnarskipti. 

Allar frekari upplýsingar og leiðbeiningar veitir RSK í síma 442-1000.

Laganefnd ÍSÍ hefur sett saman eftirfarandi leiðbeinandi sniðmát fyrir íþróttafélög varðandi þau ákvæði sem þeim bæði ber að hafa í lögum sínum og er æskilegt að séu þar. Sniðmátið má nota þegar ný íþróttafélög eru stofnuð og jafnframt gott að styðjast við það þegar breytingar eru gerðar á lögum félags. 

Opna sniðmat fyrir lagaviðmið og leiðbeiningar (word). 

Íþróttalög mynda formlega umgjörð um atbeina hins opinbera til eflingar íþróttastarfi, án íhlutunar um hvernig íþróttahreyfingin hagar störfum sínum. Í 5 gr. íþróttalaga segir að Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands (ÍSÍ) sé æðsti aðili frjálsrar íþróttastarfsemi í landinu og í erlendum samskiptum íþróttahreyfingarinnar. Ungmennafélag Íslands (UMFÍ) eru sjálfstæð félagasamtök á sviði íþrótta.

Hlekkur á íþróttalög. 

Tilgangur Æskulýðslaga er að styðja börn og ungmenni til þátttöku í æskulýðsstarfi. Lögin eiga m.a. við um félagasamtök sem sinna æskulýðsmálum á frjálsum áhugamannagrundvelli.

Hlekkur á Æskulýðslög.

Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands, skammstafað ÍSÍ, er æðsti aðili frjálsrar íþrótta-starfsemi í landinu, sbr. 5. gr. íþróttalaga. ÍSÍ er landssamband héraðs-sambanda/íþróttabandalaga og sérsambanda.

Hlekkur á lög ÍSÍ. 

Ungmennafélag Íslands, skammstafað UMFÍ, er landssamband ungmennafélaga á Íslandi og sjálfstæð félagasamtök á sviði íþrótta sbr. ákvæði íþróttalaga.

Hlekkur á lög UMFÍ. 

Hvert og eitt íþróttahérað hefur eigin lög sem gilda um starfsemi viðkomandi héraðs og aðildarfélaga þess. Í lögum ÍSÍ er að finna sérstök ákvæði varðandi íþróttahéruð, m.a. hlutverk þeirra og lög. Lög íþróttahéraða verða að samræmast lögum ÍSÍ og þegar breytingar eru gerðar á lögum íþróttahéraða skulu þau lögð fyrir framkvæmdastjórn ÍSÍ til staðfestingar. 

Lög íþróttafélaga verða að samræmast lögum ÍSÍ og lögum þess íþróttahéraðs sem þau tilheyra. Í lögum ÍSÍ er að finna sérstök ákvæði sem eiga við um íþróttafélög varðandi starfsskilyrði þeirra innan íþróttahreyfingarinnar, skyldur og lög. 

Laganefnd ÍSÍ hefur sett saman leiðbeinandi sniðmát fyrir íþróttafélög varðandi þau ákvæði sem þeim bæði ber að hafa í lögum sínum og æskilegt er að séu þar. Sniðmátið má nota þegar ný íþróttafélög eru stofnuð og jafnframt er gott að styðjast við það þegar breytingar eru gerðar á lögum félaga. Linkur á sniðmát. 

• Stefán Karl Kristjánsson dómsformaður
• Halldór Frímannsson
• Ingibjörg Pálmadóttir
• Ólafur Björnsson
• Tanja Tómasdóttir
• Þóra Margrét Hjaltested
• Áfrýjunardómstóll ÍSÍ
• Helgi Sigurðsson dómsforseti
• Ásgeir Þór Árnason
• Gestur Jónsson
• Helga Melkorka Óttarsdóttir
• Hulda Árnadóttir
• Karl Gauti Hjaltason

Dómstólar ÍSÍ hafa fullnaðarlögsögu yfir þeim málefnum sem koma upp innan íþróttahreyfingarinnar og varða lög og reglur ÍSÍ, sérsambanda, íþróttahéraða, aðildarfélaga og einstakra iðkenda eftir því sem við á. 

Dómstóll ÍSÍ er fyrsta dómstig í málum sem upp koma innan íþróttahreyfingarinnar og áfrýjunardómstóll ÍSÍ er æðsti dómstóll hennar. Eftirfarandi sérsambönd hafa þó sitt eigið dómstólakerfi og skulu öll ágreiningsmál er varða þá íþróttagrein rekin fyrir viðkomandi sérsambandsdómstólum. 

Skrifstofa dómstóla ÍSÍ er staðsett á skrifstofu ÍSÍ, bygging 3, 4. hæð Engjavegi 6. Starfsmaður dómstólanna er Helga Þórðardóttir lögfræðingur. Netfang dómstólanna er isi@isi.is og sími 514-4000.

Kærur skulu berast á skrifstofu dómstólanna eða með rafrænum hætti á netfangið isi@isi.is.

Kærufrestur til dómstóls ÍSÍ er tíu virkir dagar frá og með deginum eftir að atvik það sem kært er bar við eða ástandi lauk ef um ástandsbrot er að ræða, séu ekki skemmri frestir ákveðnir í lögum viðkomandi sérsambands. Í málum er varða brot á Lyfjareglum Lyfjaeftirlits Íslands skal kærufrestur þó vera fjórar vikur frá því að öll gögn málsins berast ákærunefnd Lyfjaeftirlits Íslands.

Dómstóll ÍSÍ getur veitt leyfi til að mál sé höfðað eftir að kærufrestur er liðinn ef sérstakar ástæður eru fyrir hendi.

Kveðið er á um form og efni kæru í 26. gr. laga ÍSÍ. Í kæru skulu koma fram eftirfarandi upplýsingar:

• Nafn, kennitala og heimilisfang kæranda. 
• Nafn kærða, kennitala og heimilisfang. 
• Nafn fyrirsvarsmanns kæranda, heimilisfang hans, símanúmer og netfang. 
• Greinargóð lýsing á því hvaða kröfur eru gerðar í málinu. 
• Lýsing helstu málavaxta. 
• Tilvísun til þeirra lagareglna sem við eiga. 
• Lýsing á helstu röksemdum aðila málsins. 
• Lýsing á þeim gögnum sem kærandi byggir mál sitt á, ásamt ljósriti af þeim gögnum. 
• Upptalning á þeim vitnum sem kærandi mun kalla til skýrslutöku.                                Einnig er hægt er að notast við kærueyðublað dómstólsins.

Heimilt er að skjóta dómum og úrskurðum dómstóls ÍSÍ til áfrýjunardómsstóls ÍSÍ. Þegar sérsamband er með fullbúið dómstólakerfi er aðeins heimilt að skjóta málum sem varða Ólympíusáttmálann eða túlkun á honum til áfrýjunardómstóls ÍSÍ.

Frestur til að áfrýja máli er ein vika frá því að aðila máls var kunnugt um niðurstöðu málsins, en þó aldrei síðar en 4 vikum eftir að dómur undirréttar var upp kveðinn. Áfrýjun skal berast á skrifstofu dómstólanna eða með rafrænum hætti á netfangið isi@isi.is.

Sá sem hyggst áfrýja máli skal senda áfrýjunarndómstólnum sérstaka greinargerð þar sem lýst er þeim sjónarmiðum sem áfrýjandi byggir á ásamt gögnum málsins. 

Hlekkur á dómstóla ÍSÍ.

Lyfjaeftirlit Íslands sér um framkvæmd lyfjaeftirlits meðal íþróttafólks á Íslandi. Lyfjaeftirlitið starfar samkvæmt reglum Alþjóðalyfjaeftirlitsstofnunarinnar WADA. Hlutverk WADA er að efla og samræma lyfjaeftirlit í heiminum sem og að fylgjast með framkvæmd lyfjaeftirlits og baráttunni gegn lyfjamisnotkun í allri sinni mynd.

Lyfjaeftirlitið getur boðaða íþróttafólk sem keppir bæði innanlands eða á alþjóðavettvangi fyrirvaralaust í lyfjapróf. Lyfjaeftirlit getur verið framkvæmt á keppnisstað eða utan keppni t.a.m. á æfingu eða heima hjá viðkomandi. Viðurkenndir lyfjaeftirlitsaðilar sjá um framkvæmd eftirlitsins. 

Nánari upplýsingar um starfsemi Lyfjaeftirlits Íslands má finna á heimasíðu eftirlitsins. 

Stjórn félagasamtaka er hópur fólks sem kosinn er á aðalfundi eða þingi félags til forystu og vinnu, oftast ólaunað, í þágu félagsins.

Fjöldi í stjórn er mjög mismunandi eftir félögum og hlutverkum þeirra. Fjöldinn getur verið allt frá þremur fulltrúum og upp í nokkra tugi. Algengur fjöldi er fimm, sjö eða ellefu fulltrúar. Heppilegast er að hafa fjöldann sem oddatölu upp á kosningar um mál innan stjórnar.  

Það er misjafnt á milli félaga hvað kjörtímabil stjórnarfólks er langt. Algengt er að það sé tvö ár. Til að tryggja eðlilega endurnýjun í stjórn er algengt að tilgreint sé í lögum félagsins hvað sami stjórnarmaður geti setið lengi. 

Meginhlutverk stjórnar er að stýra starfsemi félags í samræmi við vilja félagsmanna eins og fram kemur í lögum eða samþykktri stefnu og markmiðum félagsins. Öll ábyrgð og ákvörðunarvald liggur jafnframt hjá stjórn, þ.m.t. stefnumótun og eftirlit. Allt stjórnarfólk ber sameiginlega lýðræðislega ábyrgð gagnvart umboði félagsmanna sinna. Þannig er stjórn fjölskipað ákvörðunarvald sem þýðir að ákvarðanir eru teknar af hópi einstaklinga en ekki einstaklingum. Stjórn ber bæði lagalega ábyrgð á starfsemi félagsins sem og siðferðislega ábyrgð gagnvart samfélaginu. 

Í fyrirmyndarstjórnum eru allt stjórnarfólk upplýst um starfsemi, lög, markmið og fjárhag félagsins. Fulltrúar eru meðvitaðir um hlutverk sitt, innan sem utan félagsins og kalla eftir upplýsingum til að geta tekið upplýstar ákvarðanir. Að auki ríkir traust innan stjórnarinnar og umfram allt virðing þar sem stjórnarfólk er óhrætt við að tjá skoðanir sínar. Ákvarðanir eru teknar á upplýstan hátt þar sem hagur félagsins er hafður að leiðarljósi, en ekki persónulegur hagur hvers og eins. Stjórnarfólk í fyrirmyndarstjórn er samkvæmt sjálfu sér í tilliti við aðra og tekur að sér verkefni sem það treystir sér til að vinna. Ef formaður stjórnar sér ekki fært á að sinna hlutverki sínu, upplýsir hann stjórn um stöðu mála og varaformaður stígur inn í hans hlutverk.  

Verkaskipting á milli stjórnar og framkvæmdastjóra felst í því að stjórn tekur allar meiriháttar ákvarðanir, mótar stefnu félags og áherslur en framkvæmdastjóri og starfslið hans bregðast við þeim fyrirmælum sem stjórn hefur gefið, sinnir daglegum verkefnum og rekstri og gerir nauðsynlegar ráðstafanir sem ekki teljast óvenjulegar eða meiri háttar. Athuga skal að þessi verkaskipting er mikil einföldum á raunveruleikanum. 

Til viðbótar er það hlutverk stjórnar að leitast við að byggja upp og viðhalda heilbrigðum félagsanda í þeim félögum sem starfa innan félagsins og/eða sambandsins.

Meginhlutverkum stjórna frjálsra félagasamtaka má skipta upp í fimm hlutverk: 

• Stefnuhlutverk: Stjórn tekur allar meiri háttar og óvanalegar ákvarðanir fyrir hönd félags, markar stefnu og framtíðarsýn og fylgir eftir ákvörðunum aðalfundar og/eða þings. 

• Eftirlitshlutverk: Stjórn fer með fjárhagslegt eftirlit með starfsemi félags, samþykkir fjárhagsáætlanir og fylgist með að farið sé að settum reglum um fjárreiður. Þá sinnir stjórn eftirliti með árangri félagsins í heild, vinnubrögðum almennt og því að þau séu í samræmi við reglur. 

• Fjármögnunar- og mannauðshlutverk: Stjórn tryggir að tekjur félags og mannauður, sem felst í sjálfboðaliðum og starfsmönnum þess, sé nægjanlegur svo félaginu sé kleift að vinna að þeim markmiðum sem stjórnin hefur sett því. 

• Málsvarshlutverk: Stjórn er í forsvari fyrir félagið, vinnur að frekari stuðningi við það í samfélaginu, meðal annars með samskiptum við lykilaðila, og sinni verkefnum sem hafa að markmiði að styrkja ímynd félagsins.

• Ráðningahlutverk: Stjórn ræður framkvæmdastjóra og aðra starfsmenn ef þurfa þykir og metur frammistöðu framkvæmdastjóra og styður hann í starfi. 

Algengt er að stjórn skipi, formann, varaformann, gjaldkera, ritara, meðstjórnendur og varamenn. 

Einstaklingar sem taka að sér að sitja í stjórnum félagasamtaka eru oftast sjálfboðaliðar sem vilja láta gott af sér leiða. Hér er að finna nokkur atriði sem tryggja góða samfellu í stjórnarstarfi, árangursríka stjórnarsetu, eða gott stjórnarfólk. 

Atriði sem tyggja góða samfellu í stjórnarstarfi: 

• Framtíðarsýn er skýr sem og hlutverk og markmið félagsins. 
• Gerð er árleg framkvæmdar- og fjárhagsáætlun. 
• Tryggt er að stjórnarkjör sé ekki þannig að kosið er um alla í einu. 
• Haldið er vel utan um öll gögn félagsins. 
• Ákveðið ferli er til staðar fyrir móttöku nýs stjórnarfólks. 
• Eftirlit er með starfsfólki. 

Atriði sem einkenna gott stjórnarfólk:

• Þekkir vel starfsemi félagsins.
• Þekkir lög og reglur félagsins. 
• Kann og þekkir stefnu og markmið félagsins. 
• Þekkir hvernig félagið er fjármagnað og er upplýst um fjárhagsstöðu þess. 
• Er meðvitað um hlutverk sitt og ábyrgð innan félagsins sem og utan þess. 
• Leitar eða óskar eftir upplýsingum til að geta tekið upplýstar ákvarðanir. 
• Tekur ákvarðanir með hag félagsins að leiðarljósi en ekki sinn eigin. 
• Þekkir annað stjórnarfólk, kosti þeirra og galla sem og sína eigin. 
• Stuðlar að góðum starfsanda. 
• Hefur tíma til að sinna stjórnarstörfum. 
• Skilvirk stjórn er í góðu samstarfi við framkvæmdastjóra og hlutverk og verkaskipting er skýr. 

Hlutverki formanns er hægt er skipta upp í tvo þætti:

Starf sem snýr að stjórninni sjálfri:

• Formaður boðar til stjórnarfunda. Hann undirbýr þá í samráði við framkvæmdastjóra og stýrir þeim. Formaður ber jafnframt ábyrgð á skipulagi stjórnarfunda. 
• Formaður ber ábyrgð á því að lögum og samþykktum félagsins sé fylgt eftir. Einnig að starfsemi sé skipulögð og skyldur séu ræktar. 

Starf sem snýr að félaginu: 

• Formaður sinnir leiðtogahlutverki sem meðal annars felst í því að hvetja og styðja sjálfboðaliða og starfsfólk félagsins. 
• Algengt er að formaður komi fram fyrir hönd félagsins út á við gagnvart stjórnvöldum, öðrum félagasamtökum og fjölmiðlum. 
• Formaður er næsti yfirmaður framkvæmdastjóra og vinnur náið með honum að málum sem ekki geta beðið ákvörðunar og að öðrum verkefnum sem hann hefur umboð til að sinna, annaðhvort samkvæmt lögum og reglum eða samkvæmt ákvörðun stjórnar. 
• Formaður í samvinnu við framkvæmdastjóra sjá um að koma nýjum stjórnarmönnum inn í störf stjórnar og verkefni. 

Formaður hefur ekki meiri áhrif innan stjórnar en annað stjórnarfólk nema:

• Það sé sérstaklega tekið fram í lögum félagsins. 
• Þess sé getið í sérstökum reglum fyrir formenn.
• Það sé ákveðið með samþykki allra stjórnarmanna.
• Það sé hluti af hefð félagsins.

Formaður og varaformaður vinna náið saman svo varaformaður geti tekið við sem staðgengill formanns í forföllum. Varaformaður gegnir hlutverki formennsku í forföllum formanns. Oft skipta formaður og varaformaður með sér hlutverkum og verkefnum. Ef framkvæmdastjórn er starfandi er varaformaður venjulega í þeim hópi. 

Helsta hlutverk ritara er að skrifa fundargerðir og hafa umsjón með öðrum gögnum félagsins.  

Önnur hlutverk ritara eru oft:

• Aðstoða formann. 
• Þekkja lög og reglur félagsins. 
• Halda utan um gögn. 
• Halda utan um félagatalið. 
• Svara fyrirspurnum í síma, tölvupósti og bréfum. 
• Sinna hlutverki varaformanns í forföllum. 

Helsta hlutverk gjaldkera er að hafa eftirlit með fjárreiðum félagsins. Í því fellst:

• Greiða reikninga og laun. 
• Færa bókhald og tryggja að góðar bókhaldsvenjur séu viðhafðar.
• Vera upplýstur um fjárhagsstöðu félagsins. 
• Veita aðhald í fjármálum og geta sagt til hvort fjármagn sé til fyrir verkefnum. 
• Fara yfir ársreikning á aðalfundi félagsins. 
• Geta svarað fyrirspurnum um reikninga og fjárreiður félagsins. 
• Hafa yfirumsjón eða a.m.k. vera vel inn í fjáröflun. 

Algengt er að embætti ritara og gjaldkera séu fyrst og fremst táknræn hjá milli stórum og stórum félagasamtökum. Milli stór og stór félagasamtök eru flest með fjármálastjóra og/eða starfsfólk sem sér um bókhald félagsins. 

Fjöldi meðstjórnenda í stjórn er mismunandi eftir félögum. 

Meðstjórnendur bera sömu ábyrgð og annað stjórnarfólk. Þessir fulltrúar geta haft mörg ólík hlutverk en stundum engin. 

Hér eru nokkrar hugmyndir að hlutverkum fyrir meðstjórnendur:

• Sinna ákveðnum hlutverkum formanns og/eða ritara. 
• Vera tengiliður við nefndir, starfshópa eða ákveðin verkefni. 
• Ábyrgðaraðili fyrir ákveðnum verkefnum eða málefnavinnu. 
• Umsjón með fjáröflunum.
• Umsjón með kynningar- og/eða upplýsingamálum. 
• Tengiliður við fjölmiðla. 
• Umsjón með alþjóðamálum. 

Fjöldi varamanna í stjórn er oft tveir. Hlutverk þeirra á það til að vera óljóst og misjafnt eftir félögum. Mikilvægt er að stjórn ákveði hlutverk þessara fulltrúa, haldi þeim vel upplýstum en leyfi þeim að njóta svigrúms sem varamenn. Misjafnt fer eftir félögum hvort varamenn séu boðaðir á alla stjórnarfundi eða aðeins þegar aðalmenn tilkynni um forföll. 

Framkvæmdastjóri gegnir lykilhlutverki í starfsemi félaga. Formaður er næsti yfirmaður framkvæmdastjóra og hefur eftirlit með störfum hans. Það er ábyrgð formanns að vera í samskiptum við framkvæmdastjóra, leggja honum línurnar og upplýsa um gang mála. 

Framkvæmdastjóra ber að bregðast við þeim fyrirmælum sem stjórn hefur gefið, sinna daglegum verkefnum, rekstri og gera nauðsynlegar ráðstafanir sem ekki teljast óvenjulegar eða meiriháttar. Auk þess ber framkvæmdastjóri ábyrgð á starfsmannahaldi ef fleiri en einn starfsmaður er hjá félaginu í starfi. 

Mjög heillavænlegt er að formaður og framkvæmdastjóri séu í nánum samskiptum og upplýsi hvorn annan um gang mála, formaður sem fulltrúi stjórnar og framkvæmdastjóri sem fulltrúi starfsfólks. 

Opna sniðmat af dæmi um starfslýsingu framkvæmdastjóra (word). 

Íþróttastefna er sameiginleg stefna þeirra aðila sem bera ábyrgð á málaflokknum íþróttir, þ.e. ríkið, sveitarfélög og íþróttahreyfingin. Stefnan byggist á því grundvallarsjónarmiði að almennt íþróttastarf á Íslandi skuli skipulagt af frjálsum félagasamtökum. Þar er vísað til Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands, Ungmennafélags Íslands, sérsambanda, íþróttahéraða, íþróttafélaga og deilda um allt land. Stefnan tekur á öllum helstu þáttum íþrótta í starfi íþróttahreyfingarinnar og hvernig opinberir aðilar koma að starfinu. 

Núgildandi stefna kom út 2019 og gildir til ársins 2030. 

Smelltu hér til þess að kynna þér stefnuna. 

Stefna um félags- og tómstundastarf barna og ungmenna heitir Framtíðin. Markmið stefnunnar er að tryggja öllum börnum og ungmennum fjölbreytt og framúrskarandi tómstunda- og félagsstarf með virkri þátttöku að leiðarljósi. Stefnan er innleidd með aðgerðaáætlun til þriggja ára í senn. Framkvæmd aðgerðaráætlunarinnar er á ábyrgð Mennta- og barnamálaráðuneytisins í samstarfi við Æskulýðsráð, Umboðsmann barna, Samband íslenskra sveitarfélaga og annarra sem vinna með börnum og ungmennum. 

Núgildandi stefna kom út 2022 og gildir til ársins 2030. 

Smelltu hér til þess að kynna þér stefnuna. 

Siðareglur eru sameiginlegar reglur eða leiðbeiningar um hegðun. Líkja má siðreglum við leikreglur sem menn sjá að kostur er að fylgja til þess að tryggja eigin afkomu. Þótt þær komi ef til vill í veg fyrir að einstaklingur nái að fullnægja tiltekinni löngun á tilteknum tíma, þá þjóna siðareglur hagsmunum hvers og eins til lengri tíma litið. Að þessu leyti eru siðareglur eins og umferðarreglur, þær koma skikki á umferðina sem gerir einstaklingum kleift að komast leiða sinna þótt það geti skaðað stundarhagsmuni fólks að bíða á rauðu ljósi þegar mikið liggur við.

Engar einar reglur eru til sem gilda fyrir allt íþrótta- og æskulýðsstarf. 

ÍSÍ er með siðareglur og hegðunarviðmið.

Veturinn 2022 kom út samræmd viðbragðsáætlun fyrir allt íþrótta- og æskulýðsstarf. Áætlunin er unnin í samráði við Bandalag íslenskra skáta, Íþróttabandalag Reykjavíkur, Íþrótta- og ólympíusamband Íslands, KFUM og KFUK á Íslandi, Slysavarnafélagsins Landsbjargar, Æskulýðsvettvanginn, Ungmennafélag Íslands og Samskiptaráðgjafa íþrótta- og æskulýðsstarfs. 

Tilgangur og markmið áætlunarinnar er að sporna við atvikum sem geta mögulega komið upp innan íþrótta- og æskulýðsstarfs og leiðbeina starfsfólki, sjálfboðaliðum og fleirum um hvernig megi bregðast við slíkum atvikum á sem bestan hátt. 

Áætluninni er skipt upp í nítján mismunandi kafla. 

Kaflarnir eru: 

1. Tilkynningarferill
2. Tilkynningarskylda til barnaverndarþjónustu
3. Agabrot
4. Ávana og vímuefni
5. Ofbeldi
6. Einelti og samskiptavandi
7. Að vera hinsegin í félagsstarfi
8. Fjölmenning og inngildin í félagsstarfi
9. Andleg líðan
10. Veikindi og sjúkdómar
11. Slys
12. Andlát
13. Viðbrögð við áföllum utan félagsstarfs
14. Öryggismál
15. Ferðalög og gistingar
16. Náttúruhamfarir
17. Samskipti við fjölmiðla
18. Utanumhald skráninga og fylgiskjöl
19. Fylgiskjöl.  

Smelltu hér til þess að opna áætlunina (hlekkur).

Innan íþróttahreyfingarinnar er mikilvægt að jafnréttis í sem víðustum skilningi sé gætt. ÍSÍ hefur í samstarfi við Jafnréttisstofu útbúið Jafnréttisáætlun fyrir íþróttafélög.

Jafnréttisáætlun er mikilvægt verkfæri til að vinna markvisst að því að jafna stöðu kynjanna og vinna gegn mismunun. Áætlunin er formlega samþykkt skjal þar sem fram koma markmið og aðgerðir til að ná þeim.

Jafnréttisáætlunina er öllum sambandsaðilum og íþróttafélögum innan ÍSÍ heimilt að nota og hvetur ÍSÍ allar einingar innan sinna vébanda til að innleiða áætlunina og vinna markvisst að jafnrétti í íþróttum.

• Jafnréttisáætlun fyrir íþróttafélög (hlekkur).

• Sniðmat fyrir félög / jafnréttisáætlun (word).

Jafnréttisáætlunin var síðast uppfærð og staðfest af  ÍSÍ og Jafnréttisstofu í nóvember 2024.

Æskulýðsvettvangurinn hefur gefið út stefnu um inngildingu og fjölmenningu fyrir íþrótta- og æskulýðsstarf sem öllum íþróttafélögum er frjálst að nota. Stefnan felur í sér markmið og aðgerðir til þess að ná þeim. Lögmál og ábyrgð. 

Smelltu hér til þess að opna stefnuna (word). 

Stefnumótun er langtímaáætlun sem nær til margra þátta og er sett fram með því leiðarljósi að ná ákveðnu markmiði. Líkja má stefnu við landakort yfir það hvernig félag ætlar að ná markmiðum sínum.

Hér er hægt að nálgast ítarefni um stefnumótun. 

Stefnumótun (word). 

Raunhæfar áætlanir auðvelda bæði yfirsýn, ákvörðunartöku og stjórnun verkefna. Hvort sem það sé áætlun fyrir heilt starfsár eða fyrir einstakt verkefni. 

Ársáætlun felur í sér áætlun fyrir heilt starfsár og starfsáætlun fyrir styttra tímabil. Líkja má áætlunum eins og vinnuskjali þar sem fram kemur hvaða skref skal taka í hvaða röð og hversu mikil útgjöld, vinna og tími fer í hvern verkþátt. Eðlilegt er að í öllum áætlunum komi fram skilgreind markmið og leiðir til þess að ná þeim. 

Hagnýt ráð

• Gott er að skipta árinu og/eða tímabili niður í ákveðna/mismunandi verkþætti.
• Gott er að ráðstafa fjármagni og tíma í hvern verkþátt.
• Gott er að lista upp öll markmið og leiðir til þess að ná þeim .
• Gæta skal að því að áætlun sé raunsæ og raunhæf.

Ein aðferð sem hægt er að nota við það að setja fram markmið er svokölluð SMART aðferðafræðin. 

• Specific – skilgreina markmiðið nákvæmlega.
• Measurable – mælanlegt og með skýrri endastöð.
• Achievable – þarf að vera geranlegt.
• Relevant – þarf að passa við langtíma markmið þín.
• Times – þarf að vera tímasetning hvenær það um klárast.